Het goede doel
RobzQ - woensdag 15 februari 2006 - 00:19
De laatste maanden bereiken ons steeds meer negatieve berichten over de zogenaamde goede doelen. Inkomens van directieleden stijgen de pan uit. Giften komen niet aan bij de beoogde doelgroep maar blijven ergens aan de strijkstok hangen. Heeft nog wel zin om geld te blijven geven?
Onlangs bleek uit een onderzoek van Donateursvereniging dat meer dan de helft van de 392 fondsenwervende instellingen geen inzage wil geven in de financiële stukken. Uit deze jaarverslagen kan worden opgemaakt waar een organisatie zijn geld aan uitgeeft. Van de onderzochte goede doelen voldeed 55 procent niet aan het verzoek het jaarverslag op te sturen naar geïnteresseerde donateurs. Sommige instellingen weigerden pertinent elke vorm van medewerking. Onder de goede doelen die niet mee willen werken zitten ook enkele grote, bekende partijen zoals Unicef, het Astma Fonds, het Interkerkelijk Vredesberaad en het Leger des Heils. Van de partijen die zijn aangesloten bij het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF) reageerde 38 procent niet op het verzoek hun jaarverslag ter inzage beschikbaar te stellen. Onder niet de gecertificeerde goede doelen was zelfs 76 procent!
De Donateursvereniging pleit ervoor dat goede doelen wettelijk verplicht worden hun jaarverslag in te leveren bij de Kamer van Koophandel en een publicatieplicht op internet, zodat de verslagen voor iedereen inzichtelijk zijn.
Kennelijk begint ook het ministerie van Financiën zich zorgen te maken over de situatie. Vrijdag 3 juni 2005 maakte de ministerraad bekend dat het kabinet een discussie wil over een certificatie voor goede doelen.
De zogenaamde algemeen nutinstellingen (goede doelen) hebben een aantal fiscale faciliteiten, zoals het lage belastingtarief (8%) voor ontvangen donaties. Het kabinet vindt dat er in overleg met de branche voor deze fiscale faciliteiten heldere criteria met adequate controle en toezicht moeten komen. Een stelsel van certificering waarbij de goede doelen zelf een belangrijke rol spelen, is daarvoor een goed instrument. De ministerraad heeft ingestemd met een discussienotitie van staatssecretaris Wijn van Financiën, waarin dit voorstel voor certificering is opgenomen. Deze notitie dient als startpunt voor verdere discussie met de algemene nutsector.
Of deze maatregelen voldoende zijn is te betwijfelen. In het voorstel spelen de goede doelen zelf een belangrijke rol. Een onafhankelijke controle lijkt me beter. De belastingdienst heeft uitgebreide bevoegdheden om de financiële situatie van een organisatie door te lichten.
Maar zelfs dan blijft het bijna onmogelijk om te controleren of het geld ook daadwerkelijk gebruikt wordt voor ‘het goede doel’. Nederlandse belastinginspecteurs kunnen op papier controleren wat er gaande is in een organisatie maar zodra het geld naar het buitenland verdwijnt, is het gedaan met de controle. We kunnen moeilijk controleren of iedere korrel graan in handen komt van hongerige kinderen. Een internationaal controle orgaan, mogelijk georganiseerd vanuit de VN, zou daarom geen slechte optie zijn.
Waar Nederland al wel mee kan beginnen is verplichte inzage in de financiële stukken van deze zogenaamde goede doelen. Deze gegevens zou men op een openbare website kunnen publiceren zodat burgers zelf kunnen kijken hoeveel de directeur verdiend, hoeveel er blijft hangen in de raad van bestuur en wat het pand kost waarin de organisatie zich heeft gevestigd.
Tot hier iets mee gebeurd en er duidelijkheid wordt gecreëerd blijf ik sceptisch tegenover het gros van de organisaties. Niet dat ik iets te kiezen heb. Een deel van ons duurbetaalde belastinggeld komt sowieso in handen van deze organisaties. Ook bij organisaties die geen inzage in de cijfers geven.
Stem (of voeg toe) op : 
