Weg met de vaste boekenprijs
opanerd - zondag 6 december 2009 - 12:58
Afgelopen vrijdag, 3 december, heeft de rechter in een kort geding Edumedia, een online boekverkoper, verboden boeken te verkopen onder de vastgestelde boekenprijs. Dat is logisch. de wet is daar helder over. Het mag niet en een rechter kan niets anders doen dan de wet volgen.
Maar hoe zit het met de vaste boekenprijs. In een tijd waarin de vrije markt alle ruimte krijgt, de gezondheidszorg steeds meer geprivatiseer wordt, de energiebedrijven op de vrije markt opereren, kleine supermarkten, bakkers, slagers en groentboeren te gronde gaan aan de prijsconcurrentie wordt de boekenmarkt, door de staat, volledig gereguleerd. Pas in 2005 werd de meest recente wet die dit regelt, de "Wet op de vaste boekenprijs", ingevoerd.
De doelstellingen waren natuurlijk nobel. Onze cultuur moet worden beschermd, Nederland is een klein taalgebied, bestsellers zijn de kurk waarop minder populaire titels, gelezen door anderhalve man een een paardenkop, drijven. Etcetera, etcetera. Maar waarom geldt juist voor deze cultuurdrager zo'n bescherming? Waarom worden kranten niet beschermd? En CD's, DVD's dan, zijn dat dragers van een mindere cultuur?
Het antwoord is natuurlijk erg simpel. De boekverkopers hebben een goede lobby. En die valt in vruchtbare aarde want de wetgever en alles daaromheen is behoorlijk digibetisch. Kijk alleen maar eens naar de BTW. Voor een boek geldt een BTW tarief van 6%. Datzelfde boek, in gesproken vorm op een CD valt onder het 19% tarief. Logisch want blinden hebben geld zat; ze hoeven niet naar de film en hebben geen televisie nodig. Elektronische boeken vallen ook onder het 19% tarief. Ook logisch want dat levert maar muisarmpjs op en dat kost de samenleving veel geld.
De boekverkopers zitten dus goed. Als je met een boekverkoper praat zeggen ze al gauw dat de investeringen enorm zijn. Al die boeken die daar staan, wat een kapitaal zit daarin dood te wezen. Maar dat valt echt heel erg mee. Ze hoeven die boeken vaak pas te betalen als ze verkocht zijn. En als ze niet allemaal worden verkocht dan sturen ze die aan het eind van het jaar gewoon terug.
En die torenhoge stapels die je soms ziet liggen op een prominente plaats, daar hebben de uitgevers voor betaald. Idem voor een mooie etalage of een plek bij de kassa.
En dan de marges voor de verschillende betrokkenen bij deze industrie. De uitgever stelt een verkoopprijs vast, inclusief BTW. Doe die er af en je hebt de nettoprijs. De uitgever rekent gemiddeld 55% van de nettoprijs aan de boekverkoper. Voor die 55% moet hij het boek redigeren, laten drukken, inbinden, naar het Centraal Boekhuis laten brengen en dan ook nog, je zou het bijna vergeten, de auteur betalen. Die krijgt meestal zo'n 15-20 % van de uitgeversprijs. Gewoon in centen: als een boek voor een tientje in de winkel ligt krijgt de auteur rond 80 cent, de uitgever ongeveer 4 euro, waaruit hij alle kosten moet betalen en de boekverkoper ruim 4 euro. En de kapitaalsinvestering ligt dus grotendeels bij de uitgever.
Een bevriende schrijver vergeleek de boekenindustrie eens met de koopsexindustrie. De auteur is de prostituee, de uitgever produceert de condooms en de sexy kleertjes en de souteneur verhuurt het kamertje en stalt de waren daar uit. Het enige verschil is dat er geen vaste prijs is voor het product.
Hoe zou het gaan met het verschraling van het aanbod als de vaste boekenprijs wordt losgelaten? Ik denk dat dat heel erg zal meevallen. Net zoals de muziek zich steeds verder ontworstelt aan de traditionele uitgeefkanalen begint dat ook op gang te komen in de literatuur en non-fictie. Er worden steeds meer boeken in eigen beheer uitgegeven en verkocht via het internet waar nieuwe webwinkels ontstaan voor juist dit soort boeken. E-booklezers worden steeds goedkoper maar E-boeken zijn duur omdat ze nog worden beheerst door de traditionele productie- en verkoopkanalen. Maar het zal nog maar even duren voordat ook daar het uitgeven in eigen beheer loskomt, zoals dat in andere talen al aan de gang is.
Ik kan me geen grotere stimulans bedenken voor het bevorderen van al deze trends dan het loslaten van de vaste boekenprijs.
Stem (of voeg toe) op : 
